{"id":211,"date":"2025-05-05T09:35:00","date_gmt":"2025-05-05T07:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kszd.pl\/?p=211"},"modified":"2025-11-13T14:26:22","modified_gmt":"2025-11-13T13:26:22","slug":"dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-ibs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kszd.pl\/?p=211","title":{"rendered":"Dieta w zespole jelita dra\u017cliwego (IBS)"},"content":{"rendered":"\n

Wst\u0119p<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS) stanowi jedno z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych zaburze\u0144 czynno\u015bciowych przewodu pokarmowego, dotykaj\u0105ce 7\u201315% populacji kraj\u00f3w rozwini\u0119tych. Charakteryzuje si\u0119 przewlek\u0142ymi b\u00f3lami brzucha, wzd\u0119ciami, zaburzeniami rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 oraz nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 trzewn\u0105<\/strong>. Patogeneza IBS jest wieloczynnikowa \u2013 obejmuje zaburzenia osi m\u00f3zg\u2013jelito, zmiany w sk\u0142adzie mikrobioty jelitowej, nadmiern\u0105 fermentacj\u0119 niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz czynniki psychologiczne.

Jedn\u0105 z najlepiej udokumentowanych interwencji \u017cywieniowych w leczeniu IBS jest dieta o obni\u017conej zawarto\u015bci FODMAP <\/strong>(Fermentable Oligo-, Di-, Monosaccharides And Polyols). Jest to protok\u00f3\u0142 dietetyczny, kt\u00f3rego celem jest ograniczenie spo\u017cycia fermentuj\u0105cych w\u0119glowodan\u00f3w szybko ulegaj\u0105cych fermentacji w jelicie grubym, prowadz\u0105cych do nadmiernej produkcji gaz\u00f3w i nasilania objaw\u00f3w.<\/strong>
<\/strong>
Badania z lat 2021\u20132025 coraz wyra\u017aniej pokazuj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 diety low FODMAP w redukcji objaw\u00f3w IBS. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 na jej wp\u0142yw na jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjent\u00f3w, powi\u0105zania z mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 oraz mo\u017cliwo\u015bci personalizacji interwencji dietetycznej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego \u2013 charakterystyka i patomechanizmy<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

1.1. Definicja i kryteria diagnostyczne<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Kryteri\u00f3w Rzymskich IV, IBS rozpoznaje si\u0119 na podstawie nawracaj\u0105cych b\u00f3l\u00f3w brzucha wyst\u0119puj\u0105cych \u015brednio co najmniej raz w tygodniu przez ostatnie trzy miesi\u0105ce, powi\u0105zanych z zaburzeniami rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 i konsystencji stolca.<\/p>\n\n\n\n

1.2. Patomechanizmy IBS<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Aktualne publikacje wskazuj\u0105, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w patogenezie IBS odgrywaj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  • nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 trzewna, zwi\u0105zana z nadmiern\u0105 reakcj\u0105 receptor\u00f3w b\u00f3lowych,<\/li>\n\n\n\n
  • dysbioza mikrobioty jelitowej, prowadz\u0105ca do zaburze\u0144 fermentacji i wytwarzania kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA),<\/li>\n\n\n\n
  • zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, szczeg\u00f3lnie przyspieszony pasa\u017c w typie biegunkowym (IBS-D) oraz spowolniony pasa\u017c w typie zaparciowym (IBS-C),<\/li>\n\n\n\n
  • czynnik psychologiczny \u2013 l\u0119k, stres i depresja nasilaj\u0105 percepcj\u0119 objaw\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    2. Dieta low FODMAP \u2013 za\u0142o\u017cenia i mechanizmy dzia\u0142ania<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

    2.1. Charakterystyka FODMAP<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    FODMAP to grupa w\u0119glowodan\u00f3w s\u0142abo wch\u0142anianych w jelicie cienkim, obejmuj\u0105ca:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      \n
    • oligosacharydy (fruktany, galaktany),<\/li>\n\n\n\n
    • disacharydy (laktoza),<\/li>\n\n\n\n
    • monosacharydy (fruktoza w nadmiarze),<\/li>\n\n\n\n
    • poliole (sorbitol, mannitol).
      <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Mechanizm wywo\u0142ywania objaw\u00f3w IBS polega na ich efekcie osmotycznym (przyci\u0105ganie wody do \u015bwiat\u0142a jelita) oraz fermentacji przez bakterie jelitowe, co prowadzi do powstawania gaz\u00f3w, rozd\u0119cia jelit i b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n

      2.2. Etapy diety low FODMAP<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Faza eliminacji<\/strong> (4\u20136 tygodni): znacz\u0105ce ograniczenie produkt\u00f3w wysokich w FODMAP.
      Faza reintrodukcji:<\/strong> stopniowe wprowadzanie grup w\u0119glowodan\u00f3w celem identyfikacji indywidualnych nietolerancji.
      Faza personalizacji:<\/strong> tworzenie d\u0142ugofalowego planu \u017cywieniowego dostosowanego do tolerancji pacjenta.<\/p>\n\n\n\n

      3. Skuteczno\u015b\u0107 diety low FODMAP \u2013 przegl\u0105d bada\u0144 po 2021 roku<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

      3.1. Wyniki bada\u0144 klinicznych<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Metaanaliza opublikowana w 2022 roku w potwierdzi\u0142a, \u017ce dieta low FODMAP prowadzi do istotnej redukcji objaw\u00f3w IBS u 50\u201380% pacjent\u00f3w, w por\u00f3wnaniu z dietami konwencjonalnymi. Badania Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego (2023) wykaza\u0142y, \u017ce po 6 tygodniach interwencji dietetycznej pacjenci zg\u0142aszali zmniejszenie cz\u0119sto\u015bci b\u00f3l\u00f3w brzucha o 60%, a poprawa jako\u015bci \u017cycia by\u0142a por\u00f3wnywalna z efektami farmakoterapii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      3.2. Wp\u0142yw na mikrobiot\u0119 jelitow\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Ograniczenie FODMAP zmienia profil mikrobioty \u2013 zmniejsza liczebno\u015b\u0107 bakterii produkuj\u0105cych gaz, ale jednocze\u015bnie mo\u017ce redukowa\u0107 populacj\u0119 Bifidobacterium. Dlatego rekomenduje si\u0119 wzbogacenie diety o b\u0142onnik rozpuszczalny oraz probiotyki.<\/p>\n\n\n\n

      3.3. Personalizacja interwencji<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Najnowsze doniesienia wskazuj\u0105, \u017ce najwi\u0119ksze korzy\u015bci uzyskuj\u0105 pacjenci, u kt\u00f3rych przeprowadzono diet\u0119 pod nadzorem dietetyka klinicznego. Personalizacja reintrodukcji FODMAP pozwala unikn\u0105\u0107 niedobor\u00f3w pokarmowych i d\u0142ugoterminowych zaburze\u0144 mikrobioty.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      4. Por\u00f3wnanie diety low FODMAP z innymi strategiami dietetycznymi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

      4.1. Dieta bogatoresztkowa (wysokob\u0142onnikowa)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Wed\u0142ug SGGW (2023), dieta bogata w b\u0142onnik mo\u017ce poprawia\u0107 pasa\u017c jelitowy i wspiera\u0107 mikrobiot\u0119, jednak w wielu przypadkach nasila wzd\u0119cia i b\u00f3l u pacjent\u00f3w z IBS.<\/p>\n\n\n\n

      4.2. Eliminacja glutenu i laktozy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Cho\u0107 eliminacja glutenu czy laktozy bywa stosowana empirycznie, badania kliniczne po 2021 r. wskazuj\u0105, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 tych interwencji jest ni\u017csza ni\u017c dieta low FODMAP i dotyczy g\u0142\u00f3wnie w\u0105skich podgrup pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      4.3. Interwencje probiotyczne<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Suplementacja probiotykami (np. Bifidobacterium infantis) poprawia niekt\u00f3re objawy IBS, jednak najlepsze efekty obserwuje si\u0119 przy \u0142\u0105czeniu probiotykoterapii z diet\u0105 low FODMAP.<\/p>\n\n\n\n

      5. Wyzwania i ograniczenia stosowania diety low FODMAP<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Ryzyko niedobor\u00f3w <\/strong>\u2013 eliminacja wielu produkt\u00f3w mo\u017ce obni\u017cy\u0107 poda\u017c wapnia, \u017celaza i b\u0142onnika.
      Trudno\u015bci praktyczne<\/strong> \u2013 konieczno\u015b\u0107 edukacji pacjenta, stosowania aplikacji i tabel FODMAP.
      Zr\u00f3\u017cnicowana odpowied\u017a pacjent\u00f3w<\/strong> \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 chorych nie reaguje popraw\u0105, co sugeruje heterogenno\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w IBS.<\/p>\n\n\n\n

      Tabela 1. Por\u00f3wnanie skuteczno\u015bci wybranych interwencji dietetycznych w IBS (badania po 2021 r.)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
      Interwencja dietetyczna<\/strong><\/td>Redukcja objaw\u00f3w IBS<\/strong><\/td>Wp\u0142yw na mikrobiot\u0119<\/strong><\/td>Ryzyko niedobor\u00f3w<\/strong><\/td><\/tr>
      Dieta low FODMAP<\/td>50\u201380% pacjent\u00f3w<\/td>\u2193 Bifidobacterium, \u2193 bakterii gazotw\u00f3rczych<\/td>\u015brednie<\/td><\/tr>
      Dieta wysokob\u0142onnikowa<\/td>30\u201340% pacjent\u00f3w<\/td>\u2191 SCFA, \u2191 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107<\/td>niskie<\/td><\/tr>
      Eliminacja laktozy<\/td>20\u201330% pacjent\u00f3w<\/td>brak istotnych zmian<\/td>niskie<\/td><\/tr>
      Eliminacja glutenu<\/td>15\u201325% pacjent\u00f3w<\/td>brak istotnych zmian<\/td>niskie<\/td><\/tr>
      Probiotyki<\/td>25\u201335% pacjent\u00f3w<\/td>\u2191 korzystne bakterie<\/td>niskie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

      Podsumowanie<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

      Dieta low FODMAP jest obecnie jedn\u0105 z najlepiej udokumentowanych i najskuteczniejszych strategii dietetycznych w terapii zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego. <\/strong>Badania z lat 2021\u20132025 jednoznacznie potwierdzaj\u0105 jej efektywno\u015b\u0107 w redukcji objaw\u00f3w, poprawie jako\u015bci \u017cycia oraz wp\u0142ywie na mechanizmy patofizjologiczne zwi\u0105zane z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 trzewn\u0105 i fermentacj\u0105 jelitow\u0105.

      Jednocze\u015bnie dieta ta wymaga indywidualizacji i prowadzenia pod opiek\u0105 dietetyka, aby zminimalizowa\u0107 ryzyko niedobor\u00f3w i negatywnego wp\u0142ywu na mikrobiot\u0119. W przysz\u0142o\u015bci wskazane s\u0105 dalsze badania dotycz\u0105ce d\u0142ugoterminowych skutk\u00f3w stosowania diety oraz jej synergii z innymi metodami terapeutycznymi, w tym probiotykami i farmakoterapi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wst\u0119p Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS) stanowi jedno z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych zaburze\u0144 czynno\u015bciowych przewodu pokarmowego, dotykaj\u0105ce 7\u201315% populacji kraj\u00f3w rozwini\u0119tych. Charakteryzuje si\u0119 przewlek\u0142ymi b\u00f3lami brzucha, wzd\u0119ciami, zaburzeniami rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 oraz nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 trzewn\u0105. Patogeneza IBS jest wieloczynnikowa \u2013 obejmuje zaburzenia osi m\u00f3zg\u2013jelito, zmiany w sk\u0142adzie mikrobioty jelitowej, nadmiern\u0105 fermentacj\u0119 niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":160,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS.jpg",2560,1709,false],"landscape":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS.jpg",2560,1709,false],"portraits":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS.jpg",2560,1709,false],"thumbnail":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-1024x684.jpg",1024,684,true],"1536x1536":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-1536x1025.jpg",1536,1025,true],"2048x2048":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-2048x1367.jpg",2048,1367,true],"ultp_layout_landscape_large":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-1200x800.jpg",1200,800,true],"ultp_layout_landscape":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-870x570.jpg",870,570,true],"ultp_layout_portrait":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-600x900.jpg",600,900,true],"ultp_layout_square":["https:\/\/kszd.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Dieta-w-zespole-jelita-drazliwego-IBS-600x600.jpg",600,600,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Maciej Wa\u0142\u0119sa","author_link":"https:\/\/kszd.pl\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Bez kategorii<\/a>","rttpg_excerpt":"Wst\u0119p Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS) stanowi jedno z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych zaburze\u0144 czynno\u015bciowych przewodu pokarmowego, dotykaj\u0105ce 7\u201315% populacji kraj\u00f3w rozwini\u0119tych. Charakteryzuje si\u0119 przewlek\u0142ymi b\u00f3lami brzucha, wzd\u0119ciami, zaburzeniami rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 oraz nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 trzewn\u0105. Patogeneza IBS jest wieloczynnikowa \u2013 obejmuje zaburzenia osi m\u00f3zg\u2013jelito, zmiany w sk\u0142adzie mikrobioty jelitowej, nadmiern\u0105 fermentacj\u0119 niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions\/212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kszd.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}